استرس می‌تواند تاثیرات مهمی روی سلامت جسم و روان و احساسات افراد داشته باشد و به همین خاطر کنترل آن مهارت مهمی به شمار می آید. علائم استرس به صورت ذهنی، فیزیکی و ظاهری بروز می­کنند؛ که شامل خستگی، کاهش یا افزایش اشتها، سردرد، گریه، خواب­آلودگی و خوابیدن بیش از حد است. روی آوردن به الکل یا سایر داروهای انرژی زا یا رفتارهای مشابه از علائم وجود استرس است. احساس ناامیدی، هراس یا بی­علاقگی نیز می­تواند با استرس ایجاد شود.

  در سه دهه گذشته استرس یک لغت معمولی و قابل استفاده برای عموم گردیده است . در این دیدگاه استرس اغلب به عنوان یک شاخص همیشگی از احساس ناراحتی و نارضایتی افراد به کارگرفته می شود به عنوان مثال رئیس اداره استرس را به عنوان تنش یا ناکامی می شناسد و یا برنامه ریز کامپیوتر آنرا مشکل درتمرکز و … مطرح می نماید . بدیهی است که افراد درباره استرس نگران بوده و آنرا بر اساس کار و شغل خود به نوعی متفاوت تبیین می نمایند.

تعریفهای رسمی استرس با آنچه در نزد عموم مطرح می گردد تفاوت دارد . لغتنامه بین المللی وبستر ( WEBSTER ) استرس را بعنوان یک حالت ناخوشایند یا عامل فیزیکی یا شیمیایی یا هیجانی می داند که فرد در تطابق رضایتمندانه با آن شکست می خورد و باعث تنشهای فیزیولوژیک می گردد که می تواند درایجاد بیماری سهیم باشد و … در لغت نامه پزشکی دورلند ( DORLADN 28thed ) استرس به عنوان مجموعه واکنشهای بیولوژیک به هرگونه محرک متناقض ( اعم از فیزیکی ، روانی ، هیجانی ، داخلی یا خارجی ) تعریف شده که باعث از هم پاشیدگی تعادل ارگانیزم می گردد . لذا واکنشهای جبرانی نامناسب و نامتناسب می تواند منجر به اختلالات گردد . بطور خلاصه استرس حداقل به سه طریق عمده به کار برده شده است :
(۱) استرس بعنوان عامل استرس زا :

استرس اغلب به عنوان یک یا چند عامل استرس زا که باعث ایجاد حالت تنش ، اضطراب یا بهم خوردن تعادل می گردد ، مطرح گردیده بر همین اساس عوامل استرس زا از منابع خارجی ( مانند : جنگ ، درگیری ، تصادف و … ) و یا افکارو احساسات درونی (مانند : احساس گناه ، توقعات ارضاء نشده و … ) نشات می گیرند .
(۲) استرس به عنوان ناراحتی :

استرس ممکن است به احساس نگرانی ، تنش یا اضطراب درونی ایجاد شده توسط عوامل استرس زا اطلاق شود . لذا وضعیت شناختی فرد عامل مهمی در تشخیص استرس قلمداد شده و چنانچه یک عامل باعث نگرانی و تشویش گردد به آن استرس اطلاق میگردد.
(۳) استرس به عنوان یک پاسخ بیولوژیکی :

بعضی از دانشمندان و پزشکان به اثرات بیولوژیکی که استرس ایجاد می نماید توجه کرده اند ، لذا وجود استرس در صورت مشاهده پاسخهای قابل پیش بینی در ضربان قلب ، فشار خون ، هورمونها ، تغییر در سیستم ایمنی و سایر پارامترهای فیزیولوژیکی محقق می گردد . در عین حال بایستی توجه کرد که سنجش و ثبت تغییرات بیولوژیکی ایجاد شده توسط استرس خصوصا در حالت استرس مزمن کاری مشکل است و از طرفی ممکن است به علت تطابق فیزولوژیکی این علائم تغییر پیدا نماید .
بطور کلی استرس پاسخ فیزولوژیکی ، هیجانی و روانشناختی به تقاضاها و استرسورها می باشد که بر اساس نقش آن در برهم زدن تعادل و هماهنگی قابل بررسی می باشد .تقسیم بندیهای متعددی از عوامل استرس زا ارائه شده است به عنوان مثال عوامل مذکور می توانند به صورت زیر دسته بندی شوند :
۱- فیزیکی ، هیجانی یا هر دو
۲- ناگهانی ، مزمن یا هر دو
۳- تک عامل یا چند عاملی
۴- از گذشته ، زمان حال یا آینده
۵- انکار شده اعتراف شده
۶- هوشیار یا نا هوشیار
۷- خفیف ، متوسط یا شدید 


استرس می‌تواند اثر قابل‌توجهی بر سلامت جسمی و عاطفی شما داشته باشد. این توصیه‌ها به شما کمک می‌کند تا استرس‌تان را تحت کنترل نگهدارید:

از مصرف سیگار اجتناب کنید و یک رژیم غذایی سالم را رعایت کنید.

کارهایی را که بیش از حد توان شماست، به عهده نگیرید، و از گفتن مودبانه “نه”ٰ به تقاضاهای هر کسی پرهیز نکنید.
 ورزش یک عامل مهم کاهنده استرس است و به شما کمک می‌کند احساس بهتری داشته باشید.
 روزانه از شیوه‌های آرامش‌بخشی (relaxation) استفاده کنید.
 کارهای‌تان را سازماندهی کنید و کنترل زندگی‌تان را به عهده بگیرید. آن چیزهایی را که می‌توانید انجام دهید، و چیزهایی را که نمی‌توانید بر آنها کنترل داشته باشید، شناسایی کنید.
سعی کنید چیزهایی را که باعث استرس‌تان می‌شود را شناسایی کنید و آنها را به حداقل برسانید.
در آنچه می‌توانید به آن برسید واقع‌گرا باشید، و بپذیرید که نمی‌توانید هر کاری را انجام دهید. به خودتان کارهایی را که به خوبی می‌توانید انجام دهید، یادآوری کنید.

همچنین متخصصان کلینیک کلیولند برای افزودن به مهارت کنترل استرس و کمک به افراد در زندگی پرتنش امروزی چندین توصیه کارآمد ارائه کرده اند که در پی می‌آید.

این متخصصان تاکید می کنند که سیگار و الکل را ترک کنید و به یک رژیم غذایی سالم روی بیاورید.

بیش از توان خود کاری را به عهده نگیرید و از “نه” گفتن به دیگران نترسید مهم نیست چه کسی از شما تقاضا می‌کند اگر نمی‌توانید کار او را انجام دهید مودبانه تقاضای او را رد کنید.

نکته سوم این که ورزش یکی از مهمترین ابزار تسکین دهنده و کاهش دهنده استرس است که به شما کمک می کند احساس بهتری داشته باشد.

به علاوه تکنیک‌های روزانه آرام سازی یا به اصطلاح ریلکسیشن را نیز تمرین کنید.

زندگی خود را سازماندهی کرده و روی آن کنترل داشته باشید. چیزهایی را که از کنترل شما خارج هستند شناسایی کرده و فقط کارهای را که در توانتان است انجام دهید. سعی کنید عواملی را که در شما باعث بروز استرس می شوند شناسایی کرده و به حداقل برسانید. واقع بین باشید و بپذیرید که نباید همه کارها را انجام دهید بلکه در عوض کارهایی را که خوب انجام می دهید به یاد بیاورید تا آرامش بیابید.

نوشته شده در تاریخ جمعه 27 آذر 1388    | توسط: عرفان رحمانی    |    | نظرات()